W ostatnich latach polski system podatkowy coraz mocniej stawia na cyfrowe raportowanie i automatyzację kontroli podatkowej. Jednolity Plik Kontrolny (JPK) stał się nieodłącznym narzędziem dla przedsiębiorców i organów podatkowych, a w 2026 roku wchodzą w życie kolejne zmiany, które obejmują m.in.:
JPK_KR_PD – Jednolity Plik Kontrolny Księgi Rachunkowe Podatek Dochodowy,
JPK_ST_KR – Jednolity Plik Kontrolny Środki Trwałe,
JPK_PKPIR – Jednolity Plik Kontrolny Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów,
JPK_EWP – Jednolity Plik Kontrolny Ewidencja Przychodów,
JPK_ST – Jednolity Plik Kontrolny Środki Trwałe dla PKPiR i EWP.
Zmiany te mają kluczowe znaczenie dla przedsiębiorców prowadzących księgi rachunkowe lub podatkowe księgi przychodów i rozchodów.
1. JPK_KR_PD – Księgi Rachunkowe Podatek Dochodowy
JPK_KR_PD to nowa struktura obowiązkowa dla podatników prowadzących księgi rachunkowe. Łączy ona informacje z ksiąg rachunkowych z danymi niezbędnymi do obliczenia podatku dochodowego.
Zawiera m.in.:
Konta księgowe i ich powiązania z podatkiem dochodowym,
Dane identyfikacyjne kontrahentów (NIP/REGON),
Szczegóły operacji gospodarczych wpływających na przychody i koszty podatkowe.
Cel: ułatwienie automatycznej weryfikacji deklaracji CIT/PIT przez Krajową Administrację Skarbową i zwiększenie spójności danych księgowych z deklaracjami podatkowymi.
2. JPK_ST_KR – Środki Trwałe
JPK_ST_KR dotyczy podatników prowadzących pełne księgi rachunkowe i zawiera szczegółowe informacje o środkach trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
W pliku znajdziemy m.in.:
Dane identyfikacyjne środków trwałych,
Sposób ich amortyzacji,
Wartość początkową i wartość netto,
Klasyfikację środków trwałych dla celów podatkowych.
Dzięki temu urzędy skarbowe mają bieżący dostęp do danych o amortyzacji i wartości majątku firmy, co usprawnia kontrolę podatkową.
3. JPK_PKPIR – Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów
JPK_PKPIR jest przeznaczony dla przedsiębiorców rozliczających się na zasadach PKPiR. Zawiera szczegółowe informacje o przychodach, kosztach, ewentualnych odliczeniach i zaliczkach na podatek dochodowy.
Zmiana w 2026 roku: plik PKPiR musi być wysyłany w formacie elektronicznym zgodnym z JPK‑PKPIR i zawierać szczegółowe oznaczenia dokumentów księgowych oraz identyfikatory kontrahentów.
4. JPK_EWP – Ewidencja Przychodów
JPK_EWP jest odpowiednikiem JPK_PKPIR dla przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
W pliku znajdziemy:
Dane o przychodach z działalności,
Informacje o stawkach ryczałtu,
Identyfikatory dokumentów źródłowych i kontrahentów
5. JPK_ST – Środki Trwałe dla PKPiR i EWP
Dla podatników prowadzących PKPiR lub EWP obowiązuje osobny plik JPK_ST, który obejmuje środki trwałe i wartości niematerialne, analogicznie do JPK_ST_KR dla ksiąg rachunkowych.
Cel: zapewnienie spójności danych o majątku trwałym niezależnie od formy prowadzenia ewidencji księgowej.
6. Harmonogram obowiązywania nowych JPK
Wprowadzenie nowych struktur Jednolitych Plików Kontrolnych (JPK) odbywa się etapami, w zależności od rodzaju podatnika i formy prowadzenia księgowości.
Struktury JPK_KR_PD i JPK_ST_KR
| Data obowiązywania | Kogo dotyczy | Uwagi |
|---|---|---|
| 1 stycznia 2025 r. | Podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi, których przychód w poprzednim roku podatkowym przekroczył 50 mln euro oraz podatkowe grupy kapitałowe | Minister Finansów rozporządzeniem z 13 grudnia 2024 r. zwolnił tych podatników z obowiązku przesyłania JPK_ST_KR za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2024 r., a przed 1 stycznia 2026 r. |
| 1 stycznia 2026 r. | Podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi oraz podatnicy PIT prowadzący księgi rachunkowe, obowiązani przesyłać pliki JPK_V7M | Włączenie szerokiej grupy podatników prowadzących księgi rachunkowe. |
| 1 stycznia 2027 r. | Pozostali podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi oraz pozostali podatnicy PIT prowadzący księgi rachunkowe, w tym zobowiązani do składania pliku JPK_V7K | Ostatni etap wprowadzania obowiązku. |
Struktury JPK_PKPIR, JPK_EWP i JPK_ST
| Data obowiązywania | Kogo dotyczy | Uwagi |
|---|---|---|
| 1 stycznia 2026 r. | Podatnicy rozliczający się na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, obowiązani przesyłać pliki JPK_V7M | Dotyczy przedsiębiorców prowadzących PKPiR lub ryczałt. |
| 1 stycznia 2027 r. | Pozostali podatnicy rozliczający się PIT, w tym zobowiązani do składania pliku JPK_V7K | Ostateczne rozszerzenie obowiązku na wszystkich podatników rozliczających się PIT. |
Nowe struktury Jednolitych Plików Kontrolnych wprowadzają większą precyzję, systematyczność i cyfryzację księgowości. Zarówno przedsiębiorcy, jak i księgowi muszą zadbać o terminowe i rzetelne prowadzenie dokumentacji, co pozwoli uniknąć błędów i sankcji podatkowych. Przygotowanie firmy do zmian JPK już dziś jest najlepszą inwestycją w bezproblemowe rozliczenia jutro.
Podstawa prawna:
Art. 9 ust. 1c, 1e i 1g ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Art. 24a ust. 1e i 1f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Art. 15 ust. 12 i 13 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Art. 193a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnienia z obowiązku przesyłania części ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2024 poz. 1861).
